Muzea

Muzea na Kaszubach


Na terenie Kaszub działają liczne muzea, teatry, galerii i inne instytucje kultury. Jest to efektem bogactwa kultury Kaszub, jak i turystycznego ich charakteru. Rzecz jasna nie wszystkie z nich koncentrują się na tematyce stricte kaszubskiej (jak Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku czy Opera Bałtycka), co wynika z ich celów statutowych. Poniżej prezentujemy wybór najciekawszych z tych, w których zwie­dzający może się zapoznać z bogactwem kultury Kaszub.

 

KASZUBSKI PARK ETNOGRAFICZNY WE WDZYDZACH KISZEWSKICH

Muzeum – Kaszubski Park Etnograficzny we Wdzydzach Kiszewskich jest najstarszym muzeum na Pomorzu i najstarszym muzeum na wolnym powietrzu (dawniej zwanym skansenem) w całej Polsce. Założyło je w 1906 roku małżeństwo Teodora i Izydor Gulgowscy, a po II wojnie światowej przejęło go państwo. Malowniczo położony nad Jeziorem Kiszewskim „skansen” zajmuje 22 hektary podzielone na kilka sektorów, w których ukazano różnorodność budownictwa na Kaszubach. Dziś znajduje się w nim ponad 40 obiektów i wciąż sprowadzane są następne.

Kiszewskie muzeum jest jedną z największych atrakcji tury­stycznych Kaszub, na lipcowy jarmark zjeżdżają się tu turyści z całej północnej Polski. Jego pracownicy prowadzą także szeroką działalność naukową poświęconą kulturze materialnej Kaszubów, czego przejawem są konferencje i wystawy tematyczne.

Więcej: http://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/

 

MUZEUM NARODOWE W GDAŃSKU

To jedna z największych instytucji kultury na Pomorzu. Jest także jedną z najstarszych placówek muzealnych w naszym kraju, dzie­dzicząc tradycje gdańskich: Muzeum Miejskiego (1870) i Muzeum Rzemiosł Artystycznych (1881). Główna siedziba Muzeum mieści się w pofranciszkańskim kompleksie klasztornym na Starym Przedmieściu, gdzie znajduje się Oddział Sztuki Dawnej prezentujący historię sztuki Pomorza i Gdańska. W Oliwie, w Pałacu Opatów, mieści się Oddział Sztuki Nowoczesnej, a w Spichlerzu Opackim – Oddział Etnografii.

Gdańska Zielona Brama jest miejscem wystaw czasowych. Zbiory fotograficzne prezentuje Gdańska Galeria Fotografii na Głównym Mieście w Gdańsku. W dworku Józefa Wybickiego, w Będominie koło Kościerzyny, znajduje się Muzeum Hymnu Narodowego, a w Waplewie Wielkim od niedawna można zwiedzać Muzeum Tradycji Szlacheckiej.

Osobom zainteresowanym sprawami kaszubskimi warto, poza Oddziałem Sztuki Dawnej przy ulicy Toruńskiej 1 w Gdańsku, polecić odwiedziny Oddziału Etnograficznego w Oliwie (obok tamtejszej kate­dry), gdzie obejrzeć można eksponaty prezentujące kaszubską sztukę i kulturę ludową, oraz Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie, gdzie zobaczyć można wiele ciekawostek związanych z życiem szlachty kaszubskiej oraz jej wkładem w dzieje Polski.

Więcej: http://www.muzeum.narodowe.gda.pl

 

CENTRALNE MUZEUM MORSKIE

Dzięki Kaszubom Polska powróciła po rozbiorach nad morze, dlatego niezwykle cennym elementem kultury regionu są tradycje morskie. Najlepiej możemy się z nimi zapoznać w oddziałach Centralnego Muzeum Morskiego, którego serce bije nad Motławą w Gdańsku. Centralne Muzeum Morskie ma za zadanie ochronę dziedzictwa nautologicznego, poprzez gromadzenie i zabezpieczanie zabytków związanych z żeglugą, szkutnictwem, okrętownictwem, rybołówstwem oraz upowszechnia wiedzę o nich, a także o morskiej historii Polski i jej gospodarce.

Nad Motławą w Gdańsku mieszczą się następujące placówki CMM: historyczny Żuraw, statek-muzeum SS Sołdek, spichlerze na Ołowiance oraz najnowocześniejszy obiekt muzealny na Pomorzu – Ośrodek Kultury Morskiej. Położone na obu brzegach Motławy obiekty te sko­munikowane są promem Motława. Na wystawach stałych i czasowych prezentowane jest historia żeglugi bałtyckiej oraz pomorskiej kultury morskiej oraz pełne spectrum zagadnień związanych z gospodarką i przyrodą morską.

Osoby odwiedzające inne portowe miejscowości Kaszub obo­wiązkowo powinny zwiedzić statek-muzeum Dar Pomorza zacumowany w porcie gdyńskim. Ten najstarszy polski żaglowiec szkolny zakupiony został w okresie międzywojennym dzięki składkom mieszkańców całego Pomorza. Od 1982 roku zacumowany w Gdyni, stanowi jedną z największych atrakcji turystycznych tego miasta.

Natomiast liczni turyści spędzający urlopy na Mierzei Helskiej powinni odwiedzić helskie Muzeum Rybołówstwa. Mieści się ono w zabytkowym poewangelickim kościele pod wezwaniem św. Piotra i Pawła, położonym w centrum miasta, tuż obok portu. Zapoznać się tam można z historią samej mierzei, ale także z tradycjami rybackimi znad Zatoki Gdańskiej, kontynuowanymi do dziś przez kaszubskich rybaków z tego regionu.

Więcej: http://www.cmm.pl

 

MUZEUM HISTORYCZNE MIASTA GDAŃSKA

Muzeum zostało utworzone 31 marca 1970 uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej jako oddział Muzeum Pomorskiego w Gdańsku. Dziś funkcjonuje jako samodzielna palcówka miejska. Jego głównym zadaniem jest dokumentowanie historii Gdańska. Muzeum posiada wiele placówek posiadających status oddziałów MHMG. Cztery z nich położone są w Głównym Mieście i stanowią jedne z najbardziej popularnych gdańskich atrakcji turystycznych. Są to: Ratusz Głównego Miasta, Dwór Artusa, Muzeum Bursztynu w Katowni oraz Dom Uphagena.

Znawcy kaszubskiej historii obowiązkowo odwiedzić powinni także inny oddział Muzeum położony na Starym Mieście: Muzeum Poczty Polskiej, której bohaterska obrona w 1939 roku opisana zo­stała m.in. przez noblistę Güntera Grassa. Listę muzealnych placówek uzupełniają: Muzeum Zegarów Wieżowych w kościele św. Katarzyny, Twierdza Wisłoujście oraz Wartownia nr 1 na Westerplatte.

Więcej: http://www.mhmg.gda.pl

 

CENTRALNE MUZEUM MORSKIE

Choć pierwsze muzeum w Gdyni powstało przed II wojną światową, to obecna instytucja została utworzona dopiero w 1983 roku. Pierwotnie jej siedziba znajdowała się w jednym z najstarszych gdyńskich budynków, w tzw. Domku Abrahama na ulicy Starowiejskiej 30. Od 2007 roku główna siedziba Muzeum Miasta Gdyni mieści się w nowoczesnym kompleksie przy ulicy Zawiszy Czarnego 1.

Muzeum prezentuje wystawy poświęcone historii Gdyni i regionu. Przedmiejskie dzieje Gdyni prezentowane są zwłaszcza w historycznym Domku Abrahama – budynku pamiętającym dzieje miejscowości przed budową portu, a swoją nazwą nawiązującego do kaszubskiego działacza Antoniego Abrahama, jednego z najbardziej zasłużonych dla powrotu Pomorza do Rzeczpospolitej. Można się tam zapoznać z życiem kaszubskiej wioski rybackiej z przełomu XIX i XX wieku.

Więcej: www.muzeumgdynia.pl

 

MUZEUM ZIEMI PUCKIEJ IM. FLORIANA CEYNOWY W PUCKU

Powstała w 1980 placówka prezentuje bardzo ciekawe i różnorodne eks­pozycje związane z archeologią i historią północnych Kaszub (tzw. Nordy). W samym Pucku muzeum zajmuje dwa obiekty: Kamienicę Mieszczańską oraz Szpitalik, gdzie prezentowane są zbiory archeologiczne oraz historia miasta i jego mieszkańców. Trzecim obiektem muzealnym jest zagroda­-skansen w Nadolu nad Jeziorem Żarnowieckim, gdzie można zobaczyć, jak wyglądało życie bogatej (gburskiej) rodziny chłopskiej na Kaszubach.

Więcej: http://muzeumpuck.kaszubia.com

 

MUZEUM PIŚMIENNICTWA I MUZYKI KASZUBSKO-POMORSKIEJ W WEJHEROWIE

Jedną z najważniejszych instytucji kultury kaszubskiej jest wejherowskie Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej. Choć powstało pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku, to jest ono kontynuatorem Muzeum Kaszubsko-Pomorskiego, założonego w Sopocie w 1912 roku przez Aleksandra Majkowskiego, które jednak nie zdołało przetrwać pierwszej wojny światowej. Przez kolejne kilkadziesiąt lat najpierw sam Majkowski, potem jego rodzina i działacze kaszubscy szukali lokalizacji, gdzie można będzie zaprezentować bogate zbiory kościerskiego lekarza. Ostatecznie znalazły się one w Wejherowie. Od połowy lat dziewięćdziesiątych główna siedziba muzeum mieści się w historycznym pałacu Przebendowskich i Keyserlingków.

W ramach podstawowej działalności merytorycznej w Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie funkcjonu­je 6 działów: Rękopisów i Starodruków, Literatury i Prasy, Muzyki, Sztuki i Pamiątek po Pisarzach, Fotografii i Dokumentów Życia Społecznego oraz Oświatowo-Audiowizualny. Jednak podstawowym zadaniem MPiMK-P pozostaje gromadzenie, przechowywanie, konserwacja, opracowanie i upowszechnianie dorobku z zakresu piśmiennictwa i muzyki kaszub­sko-pomorskiej. Staje się to coraz efektywniejsze dzięki wykorzystaniu współczesnych zdobyczy techniki, takich jak: internet, katalogi on-line czy digitalizacja zbiorów, które udostępnia się na stronie Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.

Dziś Muzeum w Wejherowie gromadzi spuściznę pisarską wszystkich najważniejszych poetów, pisarzy, muzyków i naukowców kaszubskich.

Więcej: http://www.muzeum.wejherowo.pl

 

MUZEUM W LĘBORKU

Zalążek lęborskiego muzeum powstał już w XIX wieku, a w okresie mię­dzywojennym nabrało ono instytucjonalnego charakteru. Po 1945 roku władze polskie powołały do życia muzeum regionalne.

Obecnie muzeum zajmuje wszystkie kondygnacje kamienicy przy ul. Młynarskiej 14–15 oraz przylegające do niej pomieszczenia od strony oficyny. Muzeum w Lęborku opracowuje i udostępnia m.in. zbiory z zakresu historii miasta i regionu, sztuki dawnej, archeologii, etnografii. Było i jest organizatorem seminariów historycznych oraz prelekcji i warsztatów dla grup zorganizowanych. Przy muzeum działa stowarzyszenie Lęborskie Bractwo Historyczne, które wraz z muzeum wydaje kwartalnik „Biuletyn Historyczny”. Jest również współorganizatorem obchodów święta miasta, tj. Jarmarku św. Jakuba i wielu innych imprez.

Więcej: http://www.muzeum.lebork.pl

 

MUZEUM POMORZA ŚRODKOWEGO W SŁUPSKU

Muzeum ma bardzo różnorodną ofertę umożliwiającą poznanie historii zachodnich Kaszub. Główna siedziba znajduje się na Zamku Książąt Pomorskich w Słupsku, ale turystów przyciągają także jego dwie jednostki zamiejscowe: Muzeum Kultury Ludowej Pomorza w Swołowie oraz Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach, które prezentują unikatowe budownictwo tego obszaru. Zwłaszcza oddział w Klukach, powstały w miejscu, gdzie jeszcze po II wojnie światowej mieszkali ewangeliccy Kaszubi, jest wyjątkowym miejscem przypominającym o ich tragicznej historii. Jedną z najpopularniej­szych imprez w Klukach jest Czarne Wesele, czyli inscenizacja tradycyjnego kopania nadmorskiego torfu i towarzyszący jej jarmark – odbywające się co roku w dniach 1–3 maja.

Więcej: http://www.muzeum.slupsk.pl/

 

MUZEUM KASZUBSKIE IM. FRANCISZKA TREDERA W KARTUZACH

Już w okresie międzywojennym w Kartuzach pojawił się pomysł stworzenia regionalnego muzeum. Udało się to grupie miłośników historii dopiero w ciężkim powojennym okresie, w 1947 roku. Początkowo placówka była muzeum prywatnym, prowadzonym przez miejscowe Towarzystwo Miłośników Muzeum Kaszubskiego pod przewodnictwem wybitnego kolek­cjonera i działacza społecznego Franciszka Tredera. Mimo upaństwowienia placówki w 1950 roku i rozwiązania Towarzystwa, Franciszkowi Trederowi udało się zachować regionalny charakter tej instytucji.

Dziś jest to jedno z najprężniej działających muzeów na Kaszubach, prezentuje przede wszystkim tradycje i kulturę materialną Kaszub Środkowych.

Więcej: http://www.muzeum-kaszubskie.gda.pl

 

MUZEUM ZACHODNIOKASZUBSKIE W BYTOWIE

Z kilkunastu obronnych budowli wzniesionych przez Krzyżaków na Kaszubach w dobrym stanie ostał się tylko zamek w Bytowie. To właśnie w nim znajduje się Muzeum Zachodniokaszubskie. Podzielone jest ono na dwa działy: etnograficzny – możemy się w nim zapoznać z kulturą materialną zarówno Kaszubów bytowskich, jak i ludności napływowej, która osiedliła się na tym obszarze, oraz artystyczno-historyczny, w którym prezentowane są zbiory związane z historią Bytowa i ziemi bytowskiej oraz dzieła sztuki. Jedną z największych atrakcji muzeum jest licząca kilkaset eksponatów kolekcja prac znanego artysty ludowego Józefa Chełmowskiego.

Więcej: http://www.muzeumbytow.pl

 

MUZEUM ZIEMI KOŚCIERSKIEJ IM. DRA JERZEGO KNYBY W KOŚCIERZYNIE

Choć muzeum zostało oficjalnie powołane w 2006 roku, to jednak powstało na bazie izb muzealnych prezentujących dzieje miasta i regionu, mających swoje tradycje jeszcze w okresie międzywojennym. Główna siedziba muzeum mieści się w dawnym kościerskim ratuszu, przystosowanym do potrzeb muzealnych na przełomie tysiącleci. Ekspozycję podzielono na następujące działy: prehistoria ziemi kościerskiej, historia Kościerzyny i ziemi kościerskiej od średniowiecza do 1945 roku, dzieje oświaty, kultury, sportu i gospodarki, izba regionalna, walka o polskość i kaszubską tożsamość na przełomie XIX i XX wieku, ziemia kościerska w czasie II wojny światowej oraz pokój Franciszka Sędzickiego. W ramach ekspozycji znalazł się również dział przyrodniczy – fauna ziemi kościerskiej.

Dużą popularnością cieszy się oddział Muzeum Ziemi Kościerskiej – Muzeum Kolejnictwa, zlokalizowany w okolicach miejscowej stacji kole­jowej. Znajdują się w nim ekspozycje wagonów i urządzeń towarowych, dawne lokomotywy, sale wystawowe oraz przelotowa hala na cztery parowozy. W pomieszczeniach muzeum można odnaleźć niespotykane już narzędzia, maszyny, elementy starych mechanizmów, uzupełnione zbiorami dokumentów, pamiątek i modeli.

Więcej: http://muzeum.kna.pl/

 

MUZEUM HISTORYCZNO-ETNOGRAFICZNE W CHOJNICACH

Muzeum w Chojnicach to jedna z najstarszych placówek muzealnych na Pomorzu. Chojnickie muzeum powstało z inicjatywy znakomitego organi­zatora Juliana Rydzykowskiego już w 1932 roku. Niestety, po wojnie prawie dwadzieścia lat trwały starania o reaktywację tej instytucji, zakończone sukcesem dopiero na początku lat sześćdziesiątych.

Dziś główne obiekty muzealne znajdują się wciągu murów miejskich z potężną Bramą Człuchowską włącznie. Muzeum posiada cztery podsta­wowe kolekcje: archeologiczną, historyczną, etnograficzną i złożoną z dzieł sztuki, prezentują one m.in. kulturę Kaszub południowych.

Wyjątkową w skali całego regionu jest natomiast muzealna eks­pozycja archeologiczno-przyrodnicza w Odrach w sąsiedniej gminie Czersk. Prezentuje ona słynne kręgi kamienne w Odrach, gdzie znajduje się rezerwat archeologiczno-przyrodniczy.

Więcej: http://chojnicemuzeum.pl